Ga naar de inhoud
1911-1916

Pieter Jelles Troelstra: Demonstraties op Roode Dinsdag

Een foto van een grote demonstratie

Fotograaf C.J. Hofker, 1912. Bron: Spaarnestad Photo

Politicus Pieter Jelles Troelstra heeft er genoeg van dat gewone Nederlanders ‘afgescheept worden met kleine sociale hervormingen’. Troelstra is het gezicht van de socialistische SDAP. Die partij vindt dat het tijd is om een vuist te maken. Op dinsdag 19 september 1911, dat is Prinsjesdag,  organiseren socialisten daarom een grote demonstratie in Den Haag: Roode Dinsdag. Zo’n 20.000 mensen trekken in een optocht door de stad. Zij willen de minister van Binnenlandse Zaken 300.000 handtekeningen aanbieden: een ‘petitionnement’. Maar de minister weigert de handtekeningen aan te nemen. Troelstra neemt daar geen genoegen mee: ‘Dit is de eerste maar zal niet de laatste Roode Dinsdag zijn!’

Inderdaad, op Prinsjesdag 1912, dinsdag 17 september, is er weer een Roode Dinsdag in Den Haag. Er komen 30.000 mensen demonstreren. Het blijft niet bij demonstraties voor mannenkiesrecht. Op 18 juni 1916 gaan 18.000 mannen en vrouwen, gekleed in geel en wit, de straat op in Amsterdam. Zij demonstreren voor vrouwenkiesrecht.

Een foto van Troelstra die demonstranten toespreekt

Voorman van de SDAP Pieter Jelles Troelstra spreekt een menigte demonstranten toe op Roode Dinsdag 1912. Tijdens de optocht wijst hij de weg met zijn paraplu. | Fotograaf onbekend, 1912. Bron: Spaarnestad Photo

Den Haag is vandaag niet zwart, niet blauw, niet groen en zelfs niet oranje, Den Haag is rood! Dit is de eerst maar zal niet de laatste Roode Dinsdag zijn! Geeft ons het Algemeen Kiesrecht en gij zijt van de onaangenaame kwestie af!”

Het Volk, 20-9-1911
Een foto van Troelstra met gebalde vuisten

Deze afbeelding van Pieter Jelles Troelstra staat in elk geschiedenisboek. Er spreekt vuur en passie uit. Conservatieve tijdgenoten van Troelstra zien er een oproep tot revolutie in. | Foto, Cornelis Leenheer, 1912. Bron: IISG

Willem Vliegen (partijvoorzitter SDAP): “Wat verbeeldt men zich wel? Zou men daar op het Binnenhof denken, dat een menigte van zoveel duizenden het duldt, dat haar eischen worden genegeerd? Leve het algemeen kiesrecht!”

Het Volk, 20-9-1911
Een portretfoto van Troelstra

Politicus Pieter Jelles Troelstra heeft er in 1911 genoeg van dat de gewone arbeider wordt ‘afgescheept’ met kleine hervormingen. | Fotograaf en datum onbekend. Bron: Spaarnestad Photo

“De nieuwe optocht met Troelstra aan het hoofd ging toen verder. Als een tamboer-majoor wees hij met zijn parapluie de richting aan, uitroepende: wij hebben verlof om rond het Binnenhof te manifesteeren!”

UIT: Algemeen Handelsblad, 18-09-1912
Foto van de overhandiging van een petitie voor algemeen kiesrecht aan de Tweede Kamer

Bestuursleden van de SDAP geven op 19 september een petitie aan de Tweede Kamer. Meer dan 300.000 mensen hebben de petitie voor algemeen kiesrecht ondertekend, ongekend veel. | Fotograaf onbekend, 1911. Bron: Spaarnestad Photo

“Bijna drie kwartier duurde het, voor de stoet voorbij getrokken was. Ontelbaar was het aantal banieren en doeken dat meegedragen werd: ‘Geen sexe-verschil bij de stembus’, ‘moeders eischt uw rechten’, waar de vrouw gaat kiezen, gaat de drank verliezen.”

Arnhemsche Courant, 19-6-1916
Een prent van een grote voet die mannen met boekrollen en boeien wegtrapt

Als gewone mensen mogen meebeslissen is het gedaan met oneerlijke wetten, volgens de socialistische tekenaar Albert Hahn. | Prent, Albert Hahn, 1904. Bron: IISG

Een prent van 5 mannen met hoge hoeden die naar een veldslag kijken

Veel conservatieve en christelijke politici zijn tegen algemeen kiesrecht. Zij roepen in deze spotprent de burgemeester van Den Haag op om de demonstraties vóór het kiesrecht neer te slaan. In werkelijkheid verloopt Roode Dinsdag 1912 vreedzaam.  | Prent, Albert Hahn, 1912. Bron: IISG

Een foto van demonstrerende vrouwen

Ook vrouwen demonstreren voor kiesrecht. | Bron: onbekend