‘Als ik politicus was, zou ik de hele tijd ontploffen’

Beeld bij ‘als ik politicus was, zou ik de hele tijd ontploffen’

Dit jaar doet Claudia de Breij (44) de oudejaarsconference. Het thema: honderd jaar algemeen kiesrecht. Een mooie aanleiding om haar zelf eens aan de tand te voelen over die eeuw aan politieke geschiedenis. Een gesprek over stemmen, vrouwen én waarom ze zelf totaal ongeschikt voor de politiek zou zijn.

“Ik zat in Culemborg op de middelbare school en herinner me de heftige debatten bij maat-schappijleer. Toen was ik eigenlijk net zo vervelend als nu. Ik was nogal sturend in waar mensen over na moesten denken, zeg maar. Die jongens in de klas met Lacoste-shirtjes, veel rechtser dan de VVD was er toen nog niet, zeiden stiekem behoorlijk xenofobe dingen. Zelf las ik Ik (Ali), van Günter Wallraff over de fabrieken in Duitsland. Dat was in de jaren negentig een verplicht nummer. Ik weet nog dat ik toen een discussie beslechtte met de opmerking ‘Lees eens een keer iets’. Zo fout. Je kunt niet een ander het zwijgen opleggen door te zeggen: jij weet niet waar je het over hebt.”

Stemmen

“De eerste keer dat ik ging stemmen was ik achttien, meteen dat jaar waren de verkiezingen. Het was in Hagestein, een dorpje bij de Lek. Het stemlokaal was in het dorpshuis, De Biezen, zo’n disco waar je voor het eerst stond te zoenen. Ik vond het superleuk, dat heb ik met name van mijn vader heel sterk meegekregen. Die gaat iedere keer fluitend stemmen. Nu stem ik hier om de hoek, op school, en dan moeten de kinderen van mij mee naar binnen. Dan sta ik zelf met tranen in mijn ogen, terwijl zij dat nog amper begrijpen. Hoe ouder ik word, hoe meer ik me realiseer hoe kwetsbaar een democratie is. Hoe meer ik de mogelijkheid om te kunnen stemmen koester. Bij de laatste verkiezing was het heel mooi weer, dan lopen mensen in mijn omgeving ook blij over straat: ‘heb je al gestemd?’. De handeling blijft iets dierbaars. Je hoort erbij.”

Van ons

“Ik heb gestemd op Sharon Dijksma, dat was toen het jongste Kamerlid ooit. Toen dacht ik echt: die is van ons. Als ik me goed herinner, was haar moeder bijstandsmoeder. Ze kwam in ieder geval uit een gezin waar ze het niet breed hadden. Wat het ook was; ze koketteerde daar niet mee. Eigenlijk is er niets veranderd. Als er nu een jonge progressieve vrouw zou opstaan, zouden heel veel jongens en meiden denken: eindelijk iemand van ons. Zoals Ocasio-Cortez in Amerika. Onder haar zou ik heel veel belasting moeten betalen, maar zij heeft dat elan wat een Obama ook had. In Nederland heb je Sigrid Kaag, die brengt ook iets met zich mee. Je wilt toch naar politici kijken en denken ‘die weten er meer van dan ik’.” (Lacht) “Niet politici waarvan je denkt: lees eens een boek.”

ChristenUnie

“Op het moment doet de ChristenUnie het goed: Seegers is goed, Schouten is goed. Seegers was ook de enige die wel de nummer 2 op de lijst meenam naar de onderhandelingstafel, Carola. De rest kwam allemaal met de nummer 3, want man. Maar ja… als homoseksuele vrouw en moeder op de CU stemmen is voor mij niet echt een optie. Dan stem ik wel heel erg tegen mijn eigen leven in” “Ik stem eigenlijk altijd op diegene die dezelfde waarden deelt. Niet altijd op een vrouw, al ben ik dat de laatste tijd bewuster gaan doen. Achteraf heb ik ook wel spijt van mijn stem tijdens de vorige verkiezingen. Ik had liever op Ploumen willen stemmen, maar de PvdA had het zo verknold met de VVD. Zij heeft namelijk wel dat activistische elan. Bijna los van haar partij. Back in the days had je Hans Dijkstal, dat was zo’n fijne beschaafde liberaal. Voor dat genre heb ik ook wel een zwak, al heb ik nooit VVD gestemd. Dat liberale van vroeger zie je steeds minder, zoals Jan Terlouw van D66. Die ouwe liberalen mis ik een beetje.”

Times they are a-changing

“We bevinden ons op een keerpunt, in een tijdperk van verandering. Het is mooi om stil te staan bij wat we nu als normale werkelijkheid zien, ook al is dat niet altijd zo geweest. Tot nog toe ben ik de enige vrouw die gevraagd is de oudejaarsconference te doen. Dat kun je makkelijk wegredeneren als toeval, of ‘zo lopen die dingen nou eenmaal’, maar het betekent ook wel iets. Dit jaar was het WK vrouwenvoetbal. Voor mijn kinderen is dat nu normaal, maar vroeger mocht je als vrouw niet op voetbal. ‘Dat is niet voor jou’. Treurig. En ook zinderend: het is zo nieuw, we hebben dit pas net.” “Je moet constant in beweging blijven, niet je verworvenheden voor lief nemen. Maar ook je achterstand niet. Extreem hoogopgeleide vrouwen die zeggen ‘nee ik ben graag thuis met de kinderen’. Ja? Of hebben we nou eenmaal afgesproken dat we dat horen te zeggen? Voor mij was ‘meisjes voetballen niet’ de werkelijkheid als kind. Daar dacht je niet over na… Waar denken we nog meer niet over na?”

Geen compromis

“Als ik geen cabaretier was geworden was, dan zou ik schrijven. Of de politiek in, als ik heel veel andere eigenschappen zou hebben gehad die ik niet heb. Zoals concentratievermogen en geduld. Dat heb ik namelijk niet zo erg, en ik ben redelijk compromisloos. Ik heb wel heel veel respect voor het ambt van politicus, heel ouderwets. Voor die Kamerleden, die over het algemeen allemaal mensen zijn die keihard werken voor het landsbelang. Er zijn politici waarvan je denkt: je zit er meer voor jezelf, maar van de meesten denk ik dat eigenlijk niet.” “We staan op schouders van reuzen. Het is een belegen uitdrukking, maar wel waar. Aletta Jacobs comes to mind. Laatst heb ik vanwege die oudejaarsconference research naar haar gedaan. Heel cool. ’Wacht even, ik ga het recht inzetten om te zorgen dat ik gelijk word behandeld’. Je moet het maar durven: als eerste die universiteit ingaan.”

Reuzen

“Els Borst is er nog zo een. Zo verdrietig wat er met die vrouw is gebeurd, terwijl het zo’n belangrijke, erkende staatsvrouw was. Het is sowieso een drama, maar ook maatschappelijk vind ik het heel zonde dat we haar kwijt zijn. D66 zit natuurlijk heel erg geharnast in zaken als euthanasie, donorschap, zelfbeschikking en mevrouw Borst had daar een mooie evenwichtige toon in. Hoe zij over euthanasie en het recht daarop sprak, vond ik heel goed en heel waardig. Maar er zijn er meer, zoals Hedy d’Ancona, die ervoor hebben gezorgd dat vrouwenrechten op de kaart kwamen te staan. Het gaat niet alleen om vrouwenrechten, maar om gelijkheid. Nu wordt onderwijs weer iets elitairs. Ik vind het onvoorstelbaar hoe we dat kunnen laten gebeuren.”

Ongeschikt

“Je kunt heel boos op mannen worden dat ze dingen niet regelen, maar als het niet nodig is voor jou om je te verplaatsen in een ander, dan doe je het niet. Pas als er vrouwen zijn die zeggen: bij een bevalling heeft dat effect op mijn lichaam, gebeurt er wat. Neem abortus. Dat alleen mannen zich daar tegenaan bemoeien in Amerika. Van die vrienden die daar vanuit religieuze overwegingen beslissingen nemen. Denk je dat er ook maar een vrouw is die denkt: ik zie wel wanneer ik er weer een curettage tegenaan gooi? Als je denkt dat abortus iets is dat zomaar even gedaan wordt, weet je te weinig van een vrouwenlichaam! Je hoort het: dit is waarom ik niet geschikt ben voor de politiek. Ik zou de hele tijd ontploffen.”

Roeping

“Emancipatiedrang zit in mijn wezen. Cabaret is mijn vorm geworden, ik hou zo van grappen en liedjes maken. A spoon full of sugar: dat is het. Heel veel sugar en stiekem een klein beetje medicin. Ik zie eigenlijk nu pas in dat ik nooit heb gedacht dat ik niét alles kon worden wat ik wilde. Daar heb ik het afgelopen jaar mijn ouders nog voor bedankt. Dat is knap, want zij zijn zelf helemaal niet opgegroeid met die gedachte.”